Angielski alfabet fonetyczny

 

[kæn ju ˈriːd ˈðɪs?]

Spotkałeś może się już z podobnymi znakami i zastanawiasz się, co mogą one oznaczać?

To znaki IPA (International Phonetic Alphabet), czyli znaki międzynarodowego alfabetu fonetycznego. Stosowany jest on do zapisu fonetycznego, czyli zapisu wymowy, między innymi języka angielskiego.

Zapis angielskiego w przeciwieństwie do polskiego, nie jest fonetyczny, oznacza to, że nie czyta się go, tak jak się go pisze. Dlatego w zależności od słowa, w którym się znajdują poszczególne litery, mogą mieć różną wymowę, np. w słowie wood, oo czytamy jako ʊ, czyli polskie u, natomiast w słowie door, oo czytamy jako ɔ: (długie o). Z tego powodu też niezbędne jest sprawdzenie w słowniku wymowy każdego nowego słowa, którego chcemy się nauczyć.

W angielskim alfabecie fonetycznym występuje 36 znaków, 12 z nich to samogłoski (dla porównania, w polskim jest ich jedynie 8), 24 to spółgłoski. Jeden symbol reprezentuje jeden dźwięk. Warto poznać różnice w wymowie poszczególnych dźwięków, ponieważ wiele z nich różni się od ich polskich odpowiedników lub takich nie posiada.

Zauważ, że wymowa słów zapisana w alfabecie fonetycznym zazwyczaj umieszczana jest w nawiasach kwadratowych [] albo między dwoma ukośnikami //.

 

Głowa do góry! Nauczenie się tego alfabetu jest łatwiejsze niż wydaję się to na początku 🙂

W tym artykule zajmiemy się zapisem fonetycznym angielskich:

 

 

Angielskie spółgłoski (consonants)

Większość spółgłosek w angielskim odpowiada w wymowie polskim spółgłoskom. Zwróć jednak szczególną uwagę na te głoski, które są inne lub wcale nie występują w polskim, np. θ, ð, ŋ, r itd.

t wymowa angielska pronunciation english

Czym jest wał dziąsłowy i co musisz o nim wiedzieć?

Ważnym terminem, z którym się spotkasz przy opisie wymowy kilku angielskich dźwięków jest wał dziąsłowy (alveolar ridge).

Co to jest?

To część podniebienia. Przejedz sobie teraz językiem po twoim podniebieniu, w przód i do tyłu. Na pewno poczujesz, że na przodzie znajduje się wybrzuszenie. To właśnie jest wał dziąsłowy.

Mówiąc po polsku, dotykasz tego właśnie miejsca przy wymowie [r]. Powiedz teraz barrrrrrrr i zatrzymaj język tam, gdzie wypowiadasz [r]. To wał dziąsłowy.

Amerykanie dotykają wału dziąsłowego czubkiem języka przy wymowie np. [t], [d] albo nawet [n]. Dla porównania, polskie [t] wymawiane jest bardziej z przodu, gdy język dotyka tyłu zębów.

Takie specyficzne ustawienie języka, dotykającego wału dziąsłowego, nadaje amerykańskiemu angielskiemu bardzo charakterystycznego wydźwięk.

 

ZNAK WYMOWA

θ

Brzmi jak f wymawiane, gdy czubek języka i krawędzie boczne luźno dotykają siekaczy. Jak s z końcem języka przy zębach.

Uwaga! Ten dźwięk nie jest ani polskim t ani  f.
Ponieważ θ nie istnieje w języku polskim zwróć na nie szczególną uwagę.

th θ wymowa angielska

  • think [ˈθɪŋk] (myśleć)
  • three [θriː] (trzy)
  • ethics [ˈeθɪks] (etyka)
  • both [boʊθ] (oboje)
  • fifth [fɪfθ] (piąty)Więcej na temat [θ] znajdziesz TUTAJ.

 

ð

d wymawiane, gdy czubek języka i krawędzie boczne luźno dotykają siekaczy, podobnie jak θ.
Jak z z końcem języka przy zębach.

Ta głoska nie istnieje w języku polskim i nie jest zastępowalna przez d ani przez w
Uwaga! Ten dźwięk nie jest ani polskim d ani w.  Ponieważ ð nie istnieje w języku polskim zwróć na nie szczególną uwagę.

th ð wymowa angielska

  • this [ðɪs] (ten)
  • mother [ˈmʌðər] (matka)

Więcej na temat [ð] znajdziesz TUTAJ.

 

ŋ

Tworzy się, gdy próbujemy wypowiedzieć ng, ale bez wymawiania g na końcu — tył języka przywiera do podniebienia miękkiego.

W polskim występuje w takich wyrazach jak bank czy kangur.

ng ŋ wymowa angielska fonetyka english

  • sing [ˈsɪŋ] (śpiewać)
  • bring [ˈbrɪŋ] (przynosić)

Więcej na temat [ŋ] znajdziesz TUTAJ.

ʃ

Bardziej miękkie niż polskie sz
(między polskim sz a ś)

ʃ wymowa angielska sz english

  • shell [ˈʃel] (muszla)
  • cushion [ˈkʊʃən] (poduszka)

 

ʒ

Bardziej miękkie niż polskie ż
(między polskim ż a ź)

ʒ wymowa angielska ż pronunciation english

  • genre [ˈʒɑːnrə]US [ˈʒɒnrə]BR (rodzaj)
  • vision [ˈvɪʒən] (wizja)

ʧ

Bardziej miękkie niż polskie cz
(między cz a ć)

  • China [ˈtʃaɪnə] (Chiny)
  • match [ˈmætʃ] (mecz)

 

ʤ

Bardziej miękkie niż polskie
(między polskim a)


  • jeep [ˈdʒiːp]
  • large [ˈlɑːrdʒ] wielki

b

Brzmi jak polskie b, ale wymawiane trochę mniej energicznie

[b|] – na końcu wyrazu jest jedną ze stop consonants, [b] zostaje więc częściowo „połknięte”, wypowiedziane bez wydechu.


wymowa angielska pronunciation english b

  • ban [bæn] (zakaz)
  • cab [b|] (taksówka) – b jest tutaj „połknięte” [b|] (czyt. stop consonants)

d

Podobne do polskiego d, ale z czubkiem języka nie dotykającym górnych zębów, za to przylegającym do wału dziąsłowego (z językiem trochę bardziej cofniętym)

[d|] – na końcu wyrazu jest jedną ze stop consonants, [d] zostaje więc częściowo „połknięte”, wypowiedziane bez wydechu.

  • dog [dɔːɡ]US [dɒg]BR (pies)
  • murder [ˈmɜːrdər] (mord)
  • bird [bɜːrd|] (ptak) – d jest tutaj „połknięte” [d|] (czyt. stop consonants)

f

Wymawiane jak polskie f

 

wymowa angielska pronunciation english f

  • fat [fæt] (tłuszcz)
  • mafia [mæfiə] (mafia)

 

g

Jak polskie g, ale wymawiane trochę mniej energicznie.

[g|] – na końcu wyrazu jest jedną ze stop consonants, [g] zostaje więc częściowo „połknięte”, wypowiedziane bez wydechu.

wymowa angielska pronunciation english g

  • good [gʊd] (dobry)
  • gun [gʌn] (pistolet)
  • beg [beɡ|] (żebrać) – g jest tutaj „połknięte” [g|] (czyt. stop consonants)

h

Wymawiane podobnie do polskiego polskie h, ale w języku angielskim h jest łagodniejsze.
Praktycznie jest łagodnym wydechem i nie wymaga tak dużo energii jak wymowa polskiego h.
Wymowa h zależy również od dźwięku jaki po nim występuje.

wymowa angielska pronunciation english h

  • hungry [hʌŋgri] (głodny)
  • honey [hʌni] (miód)

j

Podobne do polskiego j z mniej uniesioną środkową częścią języka

wymowa angielska pronunciation english j

  • yes [jes] (tak)
  • may [meɪ] (maj)

k

Wymawiane mniej więcej jak polskie k, ale…

  • na początku sylab akcentowanych wymawiane jest z przydechem [kʰ])
  • [k|] – na końcu wyrazu jest jedną ze stop consonants, [k] zostaje więc częściowo „połknięte”, wypowiedziane bez wydechu.
  • wymowa angielska pronunciation english kcut [ʌt] ciąć, kroić, zazwyczaj zapisywane w alfabecie fonetycznym po prostu jako [kʌt]
  • luck [k|] (szczęście) – tutaj jest samogłoską zwartą

l

W języku angielskim istnieją dwa rodzaje l:

  • clear/light l (jasne l), które wymawiane jest jak polskie l, z językiem dotykającym wału dziąsłowego (w porównaniu do polskiego l język jest położony troszkę głębiej)


wymowa angielska pronunciation english l

 

  • tak zwane dark l (ciemne l), które występuje tylko na końcu wyrazu.  Dark l przypomina polskie ł w wymowie kresowej — tył języka podniesiony jest w kierunku podniebienia miękkiego.

Czasami dark l zapisywane jest jako [ɫ] w transkrypcji fonetycznej. Jednak zazwyczaj transkrybuje się je jako [l], tak samo jak clear l.

wymowa angielska pronunciation english dark ll

  • label [leɪbəl]
  • lolly [ˈlɑːli]US [lɒli]BR
  • pull [pʊl]

 

m

Wymawiane dokładnie tak samo, jak polskie m

wymowa angielska pronunciation english m

  • mummy [mʌmi] (mumia)
  • lamb [læm] jagnię, baranek

 

n

Podobne do polskiego n , ale z czubkiem języka nie dotykającym górnych zębów,
za to przylegającym do wału dziąsłowego LINK (z językiem trochę bardziej cofniętym)

  • nap [næp] (drzemka)
  • nanny [næni] (niania)

p

Brzmi podobnie do polskiego p, ale …

  • [pʰ] — na początku sylaby akcentowanej wymawiane jest z przydechem [pʰ]
  • [p|] — na końcu wyrazu jest jedną ze stop consonants (spółgłosek zwartych), [p] zostaje więc częściowo „połknięte”, wypowiedziane bez wydechu.

wymowa angielska pronunciation english p

  • pit [pɪt] (dół) a dokładniej wymawiane jest jako [ɪt]
  • map [mæp] (mapa) dokładniej: [p|]

r

Wymowa r w angielskim różni się od wymowy polskiej
— język podnosi się ku podniebieniu twardemu, ale go nie dotyka.wymowa angielska pronunciation english r polskie i amerykańskie

  • rat [ræt] (szczur)
  • car [kɑːr] (samochód)

s

Podobne do polskiego s, ale brzmi trochę sepleniąco
język jest bardziej cofnięty niż przy wymowie polskiegos*(sprawdź także wymowę końcówki -s)

wymowa angielska pronunciation english s

  • snake [sneɪk] (wąż)
  • mass [mæs] (masa)

t

Podobne do polskiego t , ale z czubkiem języka nie dotykającym górnych zębów,
za to przylegającym do wału dziąsłowego
(z językiem trochę bardziej cofniętym)

W angielskim istnieją aż cztery rodzaje [t] (tak zwane alofony):

  • [tʰ] — na początku sylaby akcentowanej wymawiane jest z przydechem [tʰ]
  • [t|] — na końcu wyrazu jest jedną ze stop consonants, [t] zostaje więc częściowo „połknięte”, wypowiedziane bez wydechu.
  • [ɾ]  — flap t – ten dźwięk jest charakterystyczny dla wymowy amerykańskiej i nie znajdziesz go na przykład w mowie brytyjskiej. Flap t występuje tylko między samogłoskami i brzmi bardziej jak szybkie [d] niż [t].
  • [ʔ] — glottal stop (zwarcie krtaniowe) to dźwięk, który wydajemy na przykład, gdy mówimy nie-e albo a-ha, to szybkie zamkniecie i otwarcie strun głosowanych, wymawiane bez podmuchu powietrza.
    Glottal stop znajdziesz przed nieakcentowaną sylabą z dźwiękiem [n].

  • tunnel [thʌnəl] zazwyczaj zapisywane po prostu jako: [tʌnəl]
  • mat [t|] zazwyczaj jako: [mæt]
  • later [ˈleɪɾər] (tylko w amerykańskim angielskim) zazwyczaj jako: [ˈleɪtər]
  • button [ˈbʌʔn] zazwyczaj jako [ˈbʌtn]

 

v

Brzmi dokładnie jak polskie w

wymowa angielska pronunciation english v

  • van [væn] (furgonetka)
  • move [muːv] (ruszać się)

 

w

Brzmi dokładnie jak polskie ł

 

wymowa angielska pronunciation english w

  • wave [weɪv]  (fala)
  • wafer [weɪfər] (wafel)

 

z

Podobne do polskiego z, ale brzmi trochę sepleniąco
język jest bardziej cofnięty niż przy wymowie polskiego zwymowa angielska pronunciation english z

  • zucchini [zuːˈkiːni] (cukinia)
  • buzz [bʌz] (bzyczenie)

 

Angielskie samogłoski (vowels)

Nauka wymowy angielskich samogłosek może być nie lada wyzwaniem dla polaków. W angielskim jest ich więcej niż w polskim i często brzmią one dość różnie od naszych rodzimych odpowiedników. Dlatego warto skupić się na ich opanowaniu. :)

W angielskim głoski (czyli dźwiękowe odpowiedniki liter) dzielimy na krótkie i długie; krótkie, wymawiane są krótko (w języku polskim wszystkie głoski są krótkie), a długie wymawiamy nieco dłużej, bardziej je akcentując.

 

angielskie brytyjskie amerykańskie samogłoski diagram porównanie z polskimi polski fonetyka fonologia angielska

Samogłoski krótkie

W angielskim występuje 7 samogłosek krótkich, oto i one:

ZNAK WYMOWA

ʌ

Dźwięk [ʌ] jest bardzo podobny do polskiego dźwieku a, ale wymawiamy go z bardziej przymkniętymi ustami. 

  • love [lʌv] (kochać)
  • hut [hʌt] (chatka)
  • blood [blʌd] (krew)
  • does [dʌz] (robi)

æ

Podobny do  dźwięku między polskim a i e,
dźwięk æ produkowany jest na przodzie, wymawiany krótko z płaskim językiem i dość otwartymi ustami.

  • lack [læk] (brakować)
  • bat [bæt] (nietoperz)

e/ɛ

Przypomina krótkie polskie e w wyrazie wieś.
Taki rodzaj e nie brzmi tak samo, jak e w słowie Ela.
Porównaj wymowę tych dwóch głosek.

E
w słowie wieś (odpowiednik angielskigo e) wymawiamy z bardziej przymkniętymi ustami
i z językiem bardziej wysuniętym do przodu.

  • bed [bed] (łóżko)
  • edge [edʒ] (brzeg, skraj)

ə

Tak zwana schwa, która pojawia się w sylabach nieakcentowanych,
brzmi jak krótkie polskie e wymawiane z rozluźnionym językiem, wymawiane krótko

  • about [əˈbaʊt]
  • development [dɪˈveləpmənt] (rozwój)

ɪ

Zbliżone do polskiego krótkiego y, z bajdziej zrelakwonym języiem w pozycji centralnej.
Dźwięk [ɪ] to wysoka, przednia, luźna samogłoska.

  • spit [spɪt] (pluć)
  • click [klɪk] (klikać)

ɒ

(występuje w brytyjskim angielskim)
Dźwięk podobny do polskiego a wymawiany z rozluźnioną szczęką,
pośredni między polskim a i o, bardziej gardłowy, wymawiany krótko

  • dog [dɒg]BR [dɔːɡ]US  (pies)
  • coffee [kɔːfi]US [kɒfi]BR (kawa)

ʊ

to krótka głoska wymawiaa z językiem bardziej cofnięty niż przy polskim u,

  • book [bʊk] (książka)
  • hook [hʊk] (haczyk)

 

 

Samogłoski długie

Samogłoski długie w języku angielskim oznaczane są dwukropkiem, np. długie a to [a:].

Samogłoski długie wymawiamy nieco dłużej, bardziej je akcentując. W języku polskim samogłoski długie nie występują, dlatego też szczególnie warto skupić się na ich wymowie. W angielskim jest ich aż 5.

 

ZNAK WYMOWA

ɑ:

długie a, z bardziej cofniętym językiem
wymawiane długo
(zazwyczaj używane w amerykańskim angielskim, tam gdzie w brytyjskim użyto by krótkiego ɒ)

  • art [ɑːrt] (sztuka)
  • lard [lɑːrd] (smalec)

ɜ:

w połowie drogi między polskim e i u
wymawiane długo

  • turn [tɜːrn] (skręcać)
  • bird [bɜːrd] (ptak)

i:

Samogłoska [i:] brzmi podobnie do zbitki dźwięków iij.
Jest długa, napięta, uśmiechnięta, z opadającą intonacją
  • free [friː] (wolny)
  • speak [spiːk] (mówić)

Istnieje również jej krótka wersja – [i], którą znajdziesz zazwyczaj w wyrazach z końcówką -y.

  • many [meni]
  • Germany [ˈdʒɜːrməni]

ɔ:

długie o, bardziej przymknięte i dłuższe
(w niektórych amerykańskich dialektach [ɔ:] nie występuje i zastępowane jest przez [ɑ:])

  • thought [θɔːt] (myśl)
  • although [ɔːlˈðoʊ] (chociaż)

u:

długie u, usta zaokrąglone, w kształcie dzióbka

  • movie [muːvi] (film)
  • cool [kuːl] (chłodny)

 

Angielskie dyftongi

Dyftongi, nazywane inaczej dwugłoskami, występują, gdy w słowie można znaleźć dwie samogłoski bezpośrednio obok siebie.

 

ZNAK WYMOWA

czytane mniej więcej jak polskie aj

  • like [laɪk] (lubić)
  • shy [ʃaɪ] (nieśmiały)

czytane mniej więcej jak polskie ej

  • clay [kleɪ] (glina)
  • day [deɪ] (dzień)

ɔɪ

czytane jak polskie oj

  • boy [bɔɪ](chłopiec)
  • oil [ɔɪl] (olej)

czytane mniej więcej jak polskie

  • count [kaʊnt] (liczyć)
  • now [naʊ] (teraz)

czytane mniej więcej jak polskie

 

  • hope [hoʊp] (nadzieja)
  • soap [soʊp] (mydło)

ɪə

czytane mniej więcej jak polskie ije

 

  • clear [klɪər] (jasny)
  • near [nɪər] (blisko)

ʊə

czytane mniej więcej jak polskie ułe

 

  • tour [tʊr]US [tʊər]BR (wycieczka)
  • lure [lʊr]US [lʊər]BR (zwabić)

czytane mniej więcej jak ee
(drugi dźwięk to schwa a nie a)

  • fare [feər] (opłata)
  • mayor [meər] (burmistrz)

 

 

Akcent w angielskim

Akcent w angielskim znacznie różni się od akcentu naszego języka ojczystego. Nie występuje on na przykład w jednym miejscu, tak jak w języku polskim, gdzie akcentowana jest zazwyczaj przedostatnia sylaba (np. w słowie kuropatwa). Z tego powodu położenie akcentu w danym słowie należy zawsze sprawdzać w słowniku.

 

Akcent główny

W transkrypcji fonetycznej akcent główny oznaczany jest apostrofem (ˈ), który stawiany jest przed akcentowaną sylabą. Np. w słowie about [əˈbaʊt] akcentowana jest druga sylaba ]baʊt] przed którą występuje apostrof.

Często, jeśli w sylabie nieakcentowanej występuje samogłoska, redukuje się ona wtedy do [ə] czyli shwa, np.

developmental

[dɪ,veləpˈmentl]

 

Akcent poboczny

W języku angielskim oprócz akcentu głównego istnieje również tak zwany akcent poboczny. Jest on często nieco słabszy do głównego i w transkrypcji fonetycznej oznaczany jest przecinkiem.

developmental

[dɪ,veləp’mentl]

 

Akcent zdaniowy

Jeśli chodzi o akcent całego zdania, najczęściej akcentowany jest ostatni w nim wyraz. Gdy jednak chcemy podkreślić jakieś konkretne słowo w zdaniu, wymawiamy je wtedy z większym naciskiem. Więcej informacji na temat akcentu zdaniowego znajdziesz TUTAJ.

 

twitterpinterestyoutubeinstagram

Adam

language addict

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

%d bloggers like this: